Markthal Rotterdam: de rauwe glans van een stad vol verhalen

Introductie

Rotterdam is het decor van mijn thrillerserie — dit is de stad zoals ik haar ken. De Markthal Rotterdam is daar een van de scherpste gezichten van: een boog van appartementen over een overdekte markt, een plafond van fruit en vis, de geur van brood die opstijgt in een publieke ruimte. Het fotografeert goed. Dat is niet waarom het ertoe doet.

Rotterdam is een stad die zichzelf moest uitvinden nadat het centrum was verwoest. De Markthal is een van de duidelijkste recente antwoorden op die geschiedenis: wonen, eten en een plein gestapeld tot één idee. Hoe je het gebouw als architectuur leest — en niet als een eethal met een muurschildering — volgt hieronder.

Wat is de Markthal Rotterdam?

De Markthal is een overdekte markthal in het Laurenskwartier, pal naast station Blaak. Het gebouw is ontworpen door het Rotterdamse bureau MVRDV en opende op 1 oktober 2014. De hal ligt onder een veertig meter hoge boog van appartementen. Daaronder zitten parkeren en een supermarkt. Rondom liggen winkels en restaurants.

Het gebouw is ontworpen met 96 verskramen en winkelruimtes in de centrale hal, plus grotere winkel- en restaurantunits langs de zijkanten. Daarboven liggen 228 appartementen. Het punt van het ontwerp is geen markt met woningen in de buurt. Het is één hybride: een publiek plein dat ontstaat door particuliere huizen.

Officiële bezoekersinformatie behandelt het nog steeds als een dagelijkse markt waar je zonder ticket naar binnen loopt. Zo moet je ook aankomen. Kijk eerst omhoog. Bepaal daarna of je komt om te eten, te winkelen, of simpelweg om de stad te begrijpen.

Wat maakt de Markthal bijzonder?

Het eerste wat de meeste mensen zien is het plafond. Het kunstwerk dat bekendstaat als de Hoorn des Overvloeds, ook Cornucopia genoemd, is van Arno Coenen en Iris Roskam. Het beslaat meer dan 11.000 vierkante meter: fruit, groente, vis, bloemen en insecten, vergroot tot ze architectuur worden. Het beeld verwijst naar de Nederlandse stillevenschilderkunst van de zeventiende eeuw, en weigert daarna binnen een lijst te blijven.

De panelen zijn van geperforeerd aluminium. Ze dragen de afbeelding en ze dempen de hal. De grijze steen van de buitenkant en de vloer is bewust kalm, zodat het interieur excessief mag zijn. Aan beide uiteinden van de boog houdt een glazen kabelnetgevel het weer buiten zonder van het plein een gesloten doos te maken. MVRDV beschrijft het als de grootste gevel in zijn soort in Europa.

Wat blijft, na de eerste foto, is de vermenging. Je eet onder de keukens van anderen. Die keukens kijken de hal in door glas dat bestand is tegen geluid en geur. Woonkamers kijken de andere kant op, naar de Maas of de Laurenskerk. De Markthal is bijzonder omdat ze dichtheid behandelt als een stedelijk genoegen, niet als een probleem dat je moet verbergen.

Wat kun je eten in de Markthal?

Eet zoals je in een werkende markt zou eten, niet zoals in een restaurant met een vast toeristenmenu. De hal is gebouwd voor verse producten, vis, kaas, brood, koffie en bereid eten uit Nederlandse en internationale keukens. Sommige kramen verkopen ingrediënten om mee naar huis te nemen. Andere zetten een maaltijd op die je staand of aan een kleine tafel eet.

Behandel deze pagina niet als een ranglijst van genoemde kramen. Huurders wisselen, en een lijst die het tegendeel pretendeert is meteen verouderd. Kies op wat die dag goed oogt en ruikt. Wil je sfeer, dan brengen lunchtijd en weekenden meer reuring, maar ook meer mensen. Vroeger op een doordeweekse dag is het rustiger, en vaak beter als je evenzeer voor het gebouw kwam als voor de lunch.

Op de verdieping onder de hal zit een supermarkt, nuttig als je in de stad verblijft en echt boodschappen nodig hebt. Restaurants aan de lange buitenzijden hebben eigen ingangen en houden vaak later open dan de markt zelf.

Is de Markthal Rotterdam de moeite waard?

Ja, als je ook maar kort in Rotterdam bent en wilt begrijpen hoe de stad bouwt. Het bezoek is compact. Je hebt geen tijdslot nodig. Je kunt erdoorheen lopen op weg naar de kubuswoningen of de Laurenskerk en toch iets wezenlijks hebben gezien.

Het is minder een omweg waard als je hoopte op een stille buurtmarkt en verder niets. Op dinsdag en zaterdag staat pal buiten de grote weekmarkt van het Rotterdamse centrum, dichter bij dat oudere idee van vis en bloemen in de open lucht kopen. De Markthal is het overdekte argument ernaast: eten als reden om binnen een stuk woningbouw een publieke ruimte te maken.

Daar werkt de Markthal het best: niet simpelweg als eethal, maar als introductie tot het moderne Rotterdam.

Hoeveel tijd heb je nodig in de Markthal?

Dertig tot vijfenveertig minuten is genoeg om de hal te lopen, omhoog te kijken, en buiten te stappen om de boog vanaf Blaak te zien. Als je gaat zitten om te eten, reken dan op ongeveer twee uur. Een eenvoudige ronde met de kubuswoningen en de Laurenskerk vult een ochtend of een rustige middag, zonder te haasten.

Je hebt geen halve dag in het gebouw nodig. De Markthal is het sterkst als eerste hoofdstuk, niet als het hele boek. Laat tijd over voor de straten eromheen. Daar zet de stad hetzelfde argument in andere vormen voort.

Wat te zien in de buurt van de Markthal

Bijna alles wat de moeite waard is om met de Markthal te combineren ligt op een korte wandeling van station Blaak.

• Kubuswoningen. De gele kubussen van Piet Blom staan pal naast de hal. Ze zijn makkelijk te fotograferen vanaf het plein. Het museumhuis Kijk-Kubus is de plek om het interieur te zien als die nieuwsgierigheid bij het bezoek hoort. Onze gids over de Kubuswoningen vertelt wat je ziet en hoeveel tijd je nodig hebt.
• Weekmarkt op de Binnenrotte. Op dinsdag en zaterdag vult de grote weekmarkt van het Rotterdamse centrum het plein buiten. De twee markten combineren is het meest complete eetbezoek.
• Laurenskerk. De laatgotische kerk overleefde de oorlogsverwoesting van het centrum. Het is het enige middeleeuwse gebouw dat in het centrum van Rotterdam bewaard is gebleven. Vanuit de Markthal kijk je naar een van de weinige overgebleven getuigen van de oude stad.
• Rotterdamse bibliotheek. Nog een stuk naoorlogse stadsarchitectuur, een korte wandeling van de hal, en een nuttige pauze als het plein vol is.
• Oude Haven en het Witte Huis. Een paar minuten verder geven de oude haven en de eerste wolkenkrabber van Europa je water, schepen en een andere laag van dezelfde stad.

De Markthal en de architectuur van Rotterdam

Rotterdam is een stad die haar centrum is kwijtgeraakt. Op 14 mei 1940 leegde het bombardement het midden van de stad. Wat volgde was geen steen-voor-steen terugkeer van de oude straten. Het was een besluit, decennialang herhaald, om de open grond te behandelen als een plek om te verzinnen. Sommige bezoekers komen nog steeds binnen in de hoop op grachten en gevels en voelen zich tekortgedaan. De stad verbergt geen mooiere versie van zichzelf achter de torens. Dit is de versie die ze koos.

De Markthal hoort in die lijn, niet in een toeristische ronde van losse iconen. De kubuswoningen, de Erasmusbrug, Depot Boijmans Van Beuningen en deze boog zijn verschillende antwoorden op dezelfde vraag: hoe maak je een centrum als het centrum weg is? MVRDV zette geen decoratief dak over een winkelpassage. De markt, het parkeren, de supermarkt en de 228 appartementen zijn één constructie. Particuliere woningbouw is gebogen tot een publiek plein. De stad krijgt een overdekte ruimte; de woningen krijgen een reden om in het midden van Blaak te bestaan.

Sta in de hal en het ontwerp wordt een reeks blikken in plaats van een slogan. De ene kant kijkt naar de Laurenskerk, het stenen restant. De andere opent naar het glas van de kabelnetgevel en de nieuwere stad daarachter. Boven je kijken keukens naar binnen. Woonkamers en slaapkamers, die volgens het Nederlandse daglichtvoorschrift echt licht moeten krijgen, kijken naar de Maas of de kerk. De bewoners zijn geen decor. Zij zijn de reden dat het plein überhaupt gebouwd kon worden.

Die stapeling is Rotterdam op z'n meest zichzelf: functies gemengd in plaats van op beleefde afstand gezet, spektakel gebruikt om een burgerlijk interieur te rechtvaardigen, grijze steen buiten zodat kleur binnen kan gebeuren. De Hoorn des Overvloeds is geen sticker die er op het eind op is geplakt. Het is de binnenkant van de boog zichtbaar gemaakt, een stilleven vergroot tot het de ruimte moet delen met viskramen en forenzen. Het gebouw is theatraal. Het is ook praktisch. Beide kunnen hier waar zijn, en daarom is de stad zo blijven bouwen.

Wil je die geschiedenis in een andere vorm, lees haar. Rotterdam Wederopbouw, op onze leeslijst van boeken over Rotterdam, brengt honderd gebouwen uit de wederopbouwjaren bijeen. Het vervangt niet het staan in de Markthal. Het vertelt waarom een hal als deze alleen in deze stad gebouwd kon worden.

Boeken over Rotterdam

Een bezoek aan de Markthal is een manier de stad in te gaan. Boeken zijn de tragere manier. Als de hal je achterlaat met verlangen naar de haven, de vooroorlogse straten, de stem van de plek, begin dan bij de leeslijst van boeken over Rotterdam van Breure Media. De titels zijn de juiste: Karakter van Bordewijk voor de stad voor het bombardement, Jules Deelder voor haar toon, Hugo Borst voor voetbal en identiteit, en de wederopbouwgids voor de skyline waar je doorheen loopt.

Mijn eigen roman, Schaduwen over Domburg, is een literaire thriller die begint op een Zeeuws strand en doorloopt tot in de Rotterdamse haven. Hij hoort op die lijst omdat de haven geen achtergrond is. Hij is de plot. De Markthal zal er niet als ansichtkaart in voorkomen. De stad onder de ansichtkaart wel.

Praktische informatie

Adres: Ds. Jan Scharpstraat 298, 3011 GZ Rotterdam.

Markthal bereiken met openbaar vervoer

Station Blaak ligt pal naast het gebouw, met trein, metro (lijnen A, B en C) en tram. Vanaf Rotterdam Centraal is het een korte rit met metro of trein, of een wandeling van ongeveer vijfentwintig minuten door het centrum.

Parkeren bij de Markthal

Onder de hal ligt een ondergrondse parkeergarage, dag en nacht open, met meer dan 1.100 plaatsen, laadpunten en parkeerplaatsen voor mensen met een beperking. Volg in het centrum de borden naar de parkeergarage Markthal, afslag Ds. Jan Scharpstraat. De garage is bereikbaar vanaf de A16 en de A20. Fietsen stallen kan gratis in de gemeentelijke fietsenstalling naast station Blaak.

Openingstijden van de Markthal

• Maandag tot en met donderdag: 10:00–20:00
• Vrijdag: 10:00–21:00
• Zaterdag: 10:00–20:00
• Zondag: 12:00–18:00

Individuele winkels en restaurants kunnen andere tijden aanhouden. Restaurants aan de buitenzijden en de supermarkt beneden hebben hun eigen uren. In vakantieperiodes kan het afwijken. Voor de actuele officiële tijden, gebruik de bezoekpagina van de Markthal.

De toegang tot de hal is gratis. Je betaalt voor wat je eet of koopt. De markt zelf hoef je niet te reserveren.