Kubuswoningen Rotterdam: waarom deze stad het decor van mijn thrillers is

Introductie

Rotterdam is het decor van mijn thrillerserie — dit is de stad zoals ik haar ken. De Kubuswoningen Rotterdam zijn een van de redenen waarom: gele huizen op palen, vijfenveertig graden uit het lood, een bos van architectuur boven een verkeersader. Het fotografeert briljant. Dat is niet het hele verhaal.

Rotterdam is een stad die na de verwoesting van haar centrum koos voor experiment in plaats van nostalgie. De Kubuswoningen zijn een antwoord uit de late jaren zeventig op de kille, grootschalige wederopbouwarchitectuur die daarop volgde. Het ontwerp wilde zijn wat de wederopbouw had weggelaten: een dorp in de grote stad.

Wat zijn de Kubuswoningen?

De Kubuswoningen, ook het Blaakse Bos genoemd, liggen bij station Blaak, pal naast de Markthal en boven de brede verkeersader de Blaak. Ze zijn ontworpen door architect Piet Blom en gebouwd tussen 1982 en 1984. De architectuur en de bouwgeschiedenis van het complex staan beschreven in het Wikipedia-artikel over de Kubuswoningen.

Het complex bestaat uit achtendertig reguliere kubuswoningen, twee zogenoemde superkubussen en enkele commerciële ruimtes op de begane grond. Het idee van Blom was even simpel als radicaal: elke woning stelt een boom voor, en samen vormen ze een bos. De kubus is vijfenveertig graden gekanteld en rust op een zeshoekige pyloon, de stam. Daardoor ontstaat onder de woningen een publieke ruimte: een voetgangersroute die de Oude Haven met het stadscentrum verbindt, vrij van het autoverkeer eronder.

Bezoekersinformatie behandelt het complex vaak als een grappige bezienswaardigheid. Het uiterlijk is speels, maar dit is in de eerste plaats een functionerend wooncomplex. Achter die gekantelde muren wonen mensen.

Wat maakt de Kubuswoningen bijzonder?

Het eerste wat de meeste mensen doen is proberen te begrijpen hoe de ruimte binnenin werkt. Van buiten zie je ramen die schuin naar de grond wijzen en ramen die schuin naar de lucht wijzen. Binnen is er geen rechte muur. Alles staat uit het lood.

Een kubus heeft drie niveaus, en Blom gaf ze namen die bij zijn bos horen:

• Het straathuis. De onderste verdieping: woonkamer met open keuken, met ramen die schuin naar beneden kijken, de straat en de promenade in.
• Het hemelhuis. De middelste verdieping: slaapkamers en badkamer, in het brede midden van de gekantelde kubus.
• De loofhut. De punt bovenin: een driezijdige piramide met ramen rondom, vaak in gebruik als tuinkamer, werkkamer of extra slaapplek, met uitzicht over de stad.

De Kubuswoningen zijn bijzonder omdat ze een protest zijn. Blom wilde in het zakelijke naoorlogse Rotterdam een dorps karakter terugbrengen: een plek waar mensen elkaar tegenkomen op een promenade, veilig voor het verkeer dat eronder doorschiet. Het is structuralisme in zijn meest zichtbare vorm, architectuur die weigert zich te schikken naar de standaard doos.

Kun je in een Kubuswoning kijken?

Ja, en als je hier toch bent, is dat eigenlijk een vereiste. Omdat het reguliere woningen zijn, kun je niet zomaar bij iemand aanbellen. Daarvoor is de Kijk-Kubus, de museumwoning aan het Overblaak.

Die kubus is volledig ingericht en opengesteld voor publiek, met maatmeubilair dat speciaal voor de schuine wanden is gemaakt. Je ervaart er twee dingen die je van buitenaf niet ziet: hoeveel maatwerk er nodig is om een kast tegen een muur van vijfenveertig graden te zetten, en hoe verrassend licht en ruimtelijk het binnen is, ondanks het ogenschijnlijk onhandige ontwerp.

Zijn de Kubuswoningen Rotterdam de moeite waard?

Ja, ook als je architectuur normaal gesproken links laat liggen. Het is een compact bezoek. Je hebt er geen uren voor nodig, en het ligt letterlijk op de route tussen station Blaak en de Oude Haven.

Het is minder de moeite waard als je slecht ter been bent of last hebt van benauwde ruimtes: de Kijk-Kubus heeft steile, smalle trappen en geen lift. Maar voor iedereen die wil begrijpen hoe Rotterdam ruimte claimt en durft te experimenteren, is dit een verplichte stop. Waar de Markthal ertegenover laat zien hoe de stad in de eenentwintigste eeuw bouwt, laten de Kubuswoningen zien hoe ze in de jaren tachtig dacht over samenleven.

Hoeveel tijd heb je nodig?

Twintig tot dertig minuten is genoeg om over de promenade aan het Overblaak te lopen, foto's te maken en de architectuur op je in te laten werken. Wil je ook de Kijk-Kubus van binnen bezoeken, tel daar dan ongeveer dertig minuten bij op.

Je hebt geen halve dag nodig. De Kubuswoningen zijn het perfecte tussengerecht van een dag Rotterdam, makkelijk in te passen voor of na een lunch.

Wat te zien in de buurt van de Kubuswoningen

Bijna alles wat de moeite waard is om te combineren, ligt op een steenworp afstand.

• De Markthal. De boog van MVRDV ligt recht tegenover de kubussen: de logische plek voor koffie of lunch na je bezoek. Onze gids over de Markthal vertelt wat je er kunt zien en eten.
• De Oude Haven en het Witte Huis. Loop via de trappen van de kubuswoningen direct de Oude Haven in. Daar liggen historische schepen, terrassen aan het water en het Witte Huis, lang beschouwd als de eerste wolkenkrabber van Europa.
• De Laurenskerk. Op vijf minuten lopen staat de laatgotische kerk, een van de weinige gebouwen in het centrum die het bombardement van 1940 overleefde.
• Weekmarkt op de Binnenrotte. Op dinsdag en zaterdag stap je vanuit de kubussen zo de grootste weekmarkt van de stad op.

De Kubuswoningen en de architectuur van Rotterdam

Op 14 mei 1940 leegde het bombardement het midden van de stad. Wat volgde was geen steen-voor-steen terugkeer van de oude straten, maar een besluit, decennialang herhaald, om de open grond te behandelen als een plek om te verzinnen. De eerste antwoorden waren zakelijk en grootschalig: de Lijnbaan, het Groothandelsgebouw, de rechte lijnen van de wederopbouw.

De Kubuswoningen zijn de reactie daarop. Blom bouwde geen straat, maar een bos; geen blok, maar een dorp op palen. Waar de wederopbouw de functies netjes uit elkaar trok, stapelde hij wonen bovenop lopen, en lopen bovenop rijden. Datzelfde argument komt dertig jaar later terug in de Markthal aan de overkant, waar particuliere woningbouw gebogen wordt tot een publiek plein. Twee gebouwen, twee generaties, dezelfde vraag: hoe maak je een centrum als het centrum weg is?

Wil je die geschiedenis in een andere vorm, lees haar. Rotterdam Wederopbouw, op onze leeslijst van boeken over Rotterdam, brengt honderd gebouwen uit die jaren bijeen. Het vervangt niet het staan onder de kubussen. Het vertelt waarom ze hier konden landen en nergens anders.

Boeken over Rotterdam

Als de Kubuswoningen je achterlaten met vragen over de denkwijze van deze stad, zoek dan verder in de literatuur. Begin bij de leeslijst van boeken over Rotterdam van Breure Media: Karakter van Bordewijk voor de stad voor het bombardement, Jules Deelder voor haar toon, Hugo Borst voor voetbal en identiteit, en de wederopbouwgids voor de skyline waar je doorheen loopt.

Mijn eigen roman, Schaduwen over Domburg, is een literaire thriller die najaar 2026 verschijnt. Het verhaal begint op een Zeeuws strand en trekt diep de donkere logistiek van de Rotterdamse haven in. Hij hoort op die lijst omdat Rotterdam er geen decor is, maar een acterend personage.

Praktische informatie

Adres: Overblaak 70, 3011 MH Rotterdam, het adres van de Kijk-Kubus.

Kubuswoningen bereiken met openbaar vervoer

Station Blaak ligt letterlijk onder en naast het complex, met trein, metro (lijnen A, B en C) en tram. Vanaf Rotterdam Centraal is het een korte rit, of een wandeling van ongeveer vijfentwintig minuten door het centrum.

Parkeren bij de Kubuswoningen

Onder de naastgelegen Markthal ligt een grote ondergrondse parkeergarage. Alternatieven in de buurt zijn de garages bij de Oude Haven en het Kiphof. Fietsen stallen kan gratis in de gemeentelijke stalling naast station Blaak.

Openingstijden en tickets van de Kijk-Kubus

• De museumwoning is dagelijks geopend, doorgaans van 10:00 tot 18:00 uur; in de zomermaanden kunnen de tijden ruimer zijn.
• Tickets koop je aan de deur. Reken op ongeveer €3,50 voor volwassenen, met korting voor studenten en 65-plussers. Betalen kan doorgaans alleen met pin.
• De buitenruimte en de promenade zijn dag en nacht vrij toegankelijk en kosten niets.

Openingstijden en prijzen kunnen wijzigen en verschillen per seizoen. Controleer voor je vertrekt de actuele gegevens op de Kijk-Kubus-pagina van Rotterdam.info.